Condens tussen raam en voorzetraam: oorzaak en oplossing

Condens tussen je raam en je voorzetraam ontstaat bijna altijd doordat warme, vochtige kamerlucht in de spouw lekt en tegen het koude oude glas afkoelt. De oplossing van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: maak het voorzetraam luchtdicht aan de kamerkant en ventileer de spouw met buitenlucht.^RCE

Waarom het tussen de ramen beslaat

Warme lucht kan meer waterdamp vasthouden dan koude lucht. Koelt vochtige lucht af tegen een koud oppervlak, dan slaat het water neer. Dat zie je als een waas of als druppels.

Bij een voorzetraam is het oude glas het koudste vlak. Het grenst aan buiten, en het voorzetraam houdt de warmte uit de kamer er juist van weg. Komt er lucht uit de kamer in de ruimte tussen de ramen, dan raakt die lucht dat koude glas en beslaat het. Milieu Centraal waarschuwt hier ook voor bij kozijnfolie: zit de folie niet zonder luchtlekken, dan kan warme, vochtige lucht uit de huiskamer tussen raam en folie condenseren, net als bij een slecht aangebracht voorzetraam.^MC

Drie plekken, drie oorzaken

Waar de condens zit, vertelt je wat er aan de hand is.

Regel 1: dicht aan de kamerkant

De RCE noemt het als voorwaarde voor een binnenvoorzetraam in een monument, maar het geldt overal: zorg voor een luchtdichte afwerking aan de binnenzijde, zodat er geen vochtige binnenlucht in de spouw komt.^RCE Zo pak je dat aan:

• Een vast voorzetraam sluit je rondom af met een tochtstrip of kit tussen het kader en de dagkant.
• Bij een afneembaar of magnetisch voorzetraam moet de strip rondom aansluiten, ook in de hoeken.
• Bij een draai- of schuifraam zit de afdichting in het raam zelf. Controleer of hij na een paar jaar nog goed aanligt.
• Bij kozijnfolie is elke opening in het plakband een lek. Plak de hoeken extra zorgvuldig.^MC

De RCE noemt bij een binnenvoorzetraam ook een voordeel: de kierdichting zit dan in het voorzetraam, en het oude raam of kozijn hoeft niet gefreesd te worden voor tochtprofielen.^RCE

Regel 2: open naar buiten

De tweede regel van de RCE klinkt vreemd, maar klopt: ventileer de spouw met buitenlucht.^RCE Buitenlucht bevat in de winter weinig waterdamp. Kan die lucht in de spouw komen, dan voert hij het beetje vocht af dat er toch in komt. Bij een oud raam gaat dat vaak vanzelf, omdat het oude raam niet helemaal dicht zit. Dicht dat oude raam dus niet helemaal af als je er een voorzetraam achter zet.

Samengevat: de warme kant dicht, de koude kant een beetje open. Dan blijft de lucht tussen de ramen droog.

Voor zelfbouw met folie werkt dat anders. Daar span je de folie aan de kamerkant, en het oude raam blijft de buitenkant. Ook dan geldt: elke opening aan de kamerkant laat vocht naar binnen, en een oud raam dat niet helemaal sluit laat genoeg buitenlucht door.^MC

De juiste luchtlaag

Hoe breed de ruimte tussen de ramen is, maakt ook uit. Milieu Centraal noemt voor kozijnfolie idealiter 1,5 cm. Minder dan 1 cm isoleert te weinig. Bij meer dan 2 cm staat de lucht niet meer stil.^MC TNO houdt minstens 15 mm aan.^TNO Bewegende lucht neemt warmte mee naar het koude glas, en daarmee ook vocht.

Isoleert je voorzetraam goed, dan blijft de kamerkant warmer en beslaat die minder snel. Een voorzetraam met een coating doet dat beter dan een zonder: de RCE geeft Ug 2,0 met low-e coating tegen 2,5 zonder.^RCE

Let op het vocht in de rest van je huis

Op oude, koude ramen slaat in de winter veel vocht neer. Dat is vervelend, maar het haalt ook water uit de lucht. Is het raam warmer geworden, dan gaat dat vocht ergens anders heen. TNO waarschuwt dat het dan elders kan neerslaan en schimmel en huisstofmijt kan bevorderen.^TNO Blijf dus ventileren: zet roosters open, gebruik de afzuigkap bij het koken en zet na het douchen een raam open.

Merk je na het plaatsen dat er vochtplekken in hoeken of achter kasten komen? Dan is ventileren belangrijker dan het voorzetraam.

Stappenplan bij condens

1. Kijk waar de condens zit: tussen de ramen, aan de kamerkant of buiten.
2. Zit het tussen de ramen: veeg het droog en zoek het lek aan de kamerkant. Een tochtstrip die loslaat of een hoek in het plakband is de meest voorkomende plek.
3. Dicht dat lek. Zet het oude raam niet volledig dicht; een beetje buitenlucht in de spouw helpt.^RCE
4. Zit het aan de kamerkant: ventileer meer en kijk of de luchtlaag tussen 1 en 2 cm is.^MC
5. Blijft het terugkomen bij een afneembaar raam: haal het een dag weg, laat de spouw drogen en zet het terug.

En in de zomer?

In de zomer is condens zelden een probleem. TNO noemt een voordeel: een voorzetraam kan door zijn isolerende werking oververhitting verminderen. Een los frame kun je ook opbergen en aan het begin van het stookseizoen terugzetten.^TNO Gebruik geen zonwerende coating op het voorzetraam: volgens de RCE kan het tussen de ruiten dan zo warm worden dat het glas breekt.^RCE

Meer over hoe een voorzetraam werkt staat in wat een voorzetraam is en in de gids soorten en plaatsen.

Veelgestelde vragen

Is condens tussen raam en voorzetraam schadelijk?

Het is een teken dat er kamerlucht in de spouw lekt. Los dat lek aan de kamerkant op, dan blijft het oude raam droog.^RCE

Moet ik gaatjes maken om de spouw te ventileren?

Meestal niet. De RCE wil dat de spouw met buitenlucht ventileert; bij een oud raam gebeurt dat vaak al via de kieren van het oude raam.^RCE

Helpt een voorzetraam tegen condens op het raam?

Op de kamerkant vaak wel, omdat het binnenste glas warmer blijft. Het vocht gaat dan wel ergens anders heen, dus blijf ventileren.^TNO

Waarom beslaat mijn kozijnfolie?

Er zit een luchtlek in de rand. Plak het opnieuw, zonder openingen.^MC

Hoe voorkom ik condens tussen raam en voorzetraam?

Maak het voorzetraam luchtdicht aan de kamerkant en laat de spouw ventileren met buitenlucht, vaak al via de kieren van het oude raam (RCE).